Giresun Belediyesi Gündem Merkez Projeler Tarih Sahnesi Tarihi Mekanlar

Giresun’da saat kulesi tartışması / Tarafsız değerlendirme

Minik uyarı: Gönüllü yazarımız tarafından yazılan bu içeriği yayınlayalı yaklaşık 3 sene geçti. İçindeki bilgilerin eskimiş olabileceğine karşı dikkatli olmanızı öneririz. Eğer güncel bir sorunuz varsa yorumlarda belirtebilirsiniz.

Derin bir tarihi geçmişi olan memleketimizin, günümüzde bu tarihi zenginliğini yad etmemesi ve yaşatmaması kültürel değerlerimizi de kaybetmemize yol açıyor. Değerlerin yaşatılması konusunda atılan adımlar da, son günlerde örneğini gördüğümüz üzere, görüş ayrılığı nedeniyle birtakım tartışmaları beraberinde getiriyor.

Giresun Belediyesi, eskiden Keşap Durağı olarak bilinen dolmuş durağını Cumhuriyet Meydanı isimli yeni bir şehir meydanına çevirecek projesini çok önceden duyurmuş ve yapımına başlamıştı. Geçtiğimiz günlerde de projeye sürpriz bir şekilde saat kulesi eklendi. Bir anda ortaya çıkan bu yenilik, haliyle Giresun’u ikiye böldü. Tartışmanın sebebi ise yapılan saat kulesinin günümüze ulaşmayan Metamorfoz Ortodoks Kilisesi’ne ait çan kulesinin mimarisine sahip olmasıydı. 7’den 70’e herkesin görüş bildirdiği bu olayda ben de Giresun Blog’un siyasi tarafsızlık ilkesi çerçevesinde düşüncelerimi aktarmak istiyorum.

Saat kulesinin dikilmesinin ardından özellikle sosyal medyada başlayan tartışmalara Giresun Blog olarak Facebook sayfamız üzerinden an ve an tanıklık ettik. Paylaştığımız gönderinin altına gelen yorumlar Giresun’da proje yapılmasının neden çok zor olduğunun kanıtını gözler önüne seriyordu. Kimisi kuleyi hristiyan özentiliği ile suçlarken, kimisi de mimari-tarihi-sanatsal kaygılarla yaklaşarak olumlu görüşler sergiliyor. Peki kim haklı?

Giresun’un muhteşem tarihi miraslarından biri olan ve zamanında dayanıksız olduğu gerekçesiyle patlatılarak yıkılan Kaptan Yorgi Paşa dönemi hatırası saat kulesi, yapımı devam eden Cumhuriyet Meydanı’nda tekrar yaşatılıyor. Tepesindeki haç simgesi, Hilal ve Yıldız ile değiştirilerek mimarisi aynen korunuyor. Eserin orijinali günümüze kadar taşınsaydı, Karadeniz Bölgesi’nin mimari açıdan en iyi tarihi ve kültürel miraslarından birine sahip olabilirdik. http://www.giresunblog.com/giresun-saat-kulesi-tartismasi/

Giresun’un muhteşem tarihi miraslarından biri olan ve zamanında dayanıksız olduğu gerekçesiyle patlatılarak yıkılan Kaptan Yorgi Paşa dönemi hatırası…

Bu Saat Kulesi nereden çıktı?

Giresun Metamorfoz Kilisesi ve Çan Kulesi yıkılışıMeydana dikilen saat kulesinin, yukarıda da belirttiğim gibi, aslında tarihi bir geçmişi var. Öncelikle buradan başlamak istiyorum.

Kiliseyle ilgili bilgiler ve fotoğraflar daha çok Osmanlı Dönemi’nde Giresun’da gayrimüslim nüfusun yoğun olduğu 1885-1904 yılları arasında 19 yıl belediye başkanlığı yapan ve şehre önemli estetik değerler kazandıran Kaptan Yorgi Paşa imzasıyla şekillense de kiliseyi kendisinin yaptırdığına dair bir bilgiye ulaşamadım. Ulaştığım tek bilgi, bu çan kulesinin paraleline kendisine ait bir anıt mezar yaptırması oldu. Fotoğraflarda çan kulesini ve bu anıt mezarı görebilmeniz mümkün.

Söz konusu anıt mezar, duvarında meydana gelen bir çatlağın etrafa tehlike saçması üzerine Topal Osman Ağa tarafından 1922’de patlatılarak yıktırılıyor. Kimi kaynaklara göre çan kulesinin de bu sırada yıkıldığı söyleniyor. 1950’lerde ise başlayan Karadeniz sahilyolu projesinin yol güzergahına engel olduğu gerekçesiyle bu tarihi eser tamamen yıkılıyor. Günümüzde ne kiliseden ne de anıt mezardan hiçbir kalıntı bulunmuyor.

giresun-kilise

Gelelim tartışmalara…

Yerleştirildiği andan itibaren farklı görüşlerden farklı eleştirilere maruz kalan Saat Kulesi projesinin tartışılmasının tek sebebi çan kulesinin mimarisini birebir kopyalayarak üzerine saat, güvercin ve hilal-yıldız yerleştirilmesi aslında. Eleştirilerin büyük bir kısmı da Osmanlı’ya ait mimariler yerine Rum mimarisinin kullanılması yönünde gelişiyor. (Mimarinin Rumlara ait olduğu da kesin olarak bilinmiyor)

Giresun Saat Kulesi - Metamorfoz Kilisesi Çan Kulesi

Olaya biraz daha geniş vizyonda bakarsak; günümüzde Osmanlı dönemine ait olduğu zannedilerek övülen birçok yapı, aslında Rum ya da Ermeni asıllı mimarlar tarafından yapılmış. Örneğin; İstanbul’un kültür mirasları arasında bulunan Beylerbeyi Sarayı, Çırağan Sarayı ve Yıldız Sarayı; Osmanlı Dönemi’ndeki eserlerin birçoğunun mimari projesini çizen Ermeni asıllı Balyan ailesinin üyesi Sarkis Balyan tarafından tasarlanmış. Fakat günümüzde biz Türkler tarafından yapıldığıyla övünüyoruz.

Benzer bir örnek de yan komşumuz Trabzon’da var. Yıllardır Ayasofya Müzesi olarak kullanılan Ayasofya Kilisesi, bilindiği gibi geçtiğimiz yıllarda camiye çevrildi. Kilisenin çan kulesi ise cami minaresi olarak kullanılıyor. Hz. İsa’nın fresklerinin altında da namaz kılınıyor. Trabzon’un bunu yapma sebebi, yıllardır Rum hakimiyetinde kalan bölgenin artık Müslüman egemenliğinde olduğunun vurgulanması yönünde bir mesaj vermek. Herkes çan kulesinin minareye çevrilmesine razı ve olaya milliyetçi duygularla yaklaşıyor.

Giresun’da ise geçmişte şehrin simgesi olan bu çan kulesinin mimarisiyle bir saat kulesi yapılıyor ve üstüne de Türklüğün simgesi hilal-yıldız yerleştiriliyor. Aslında verilmek istenen mesaj Trabzon’daki kilisenin camiye çevrilmesi olayıyla aynı, fakat saat kulesine gelen eleştiriler çok farklı.

Giresun Metamorfoz Kilisesi ve Çan Kulesi

Ben bu kuleye Giresun’a kazandırılmış, tarihi canlandıran, hilal ve yıldız yerleştirilerek milli duygularımızı kabartan bir eser gözüyle bakıyorum. Benim kişisel görüşüm bu şekilde. Eminim ki farklı görüşler bu yazının altına yüzlerce yorum yazacak, beni eleştirecek ve herkes kendi görüşünü dikta edecektir. Eleştirenlerin çoğu eminim ki Sümela Manastırı’na gitmiş ve selfielerini gururla sosyal medyada paylaşmıştır. 

Bence asıl eleştirilmesi gereken konu saat kulesinin yapay bir şekilde yeraltı otoparkının üstüne değil, birebir aslına uygun taş kullanılarak inşa edilmesi olmalıydı. Ben bugün gittim gördüm ve eser beton bile değil. Demir yığını tamamen. Üstü boyayla renklendirilmiş. Tartışılması gereken şeyin bu olması gerekiyordu bana kalırsa.

Projeleri kimin yaptığına göre değil, Giresun’a ne tür değerler kattığı yönünde tartışmalar yapılsa şuan bölgede sözü geçen birlik içinde mükemmel bir şehir olabilirdik. Bence bu topraklarda zamanında Müslüman olmayan toplumların yaşadığını kabul etmeli ve şuan bu bölgeye Türkler olarak hakim olmanın gururuyla birlik içinde yaşamalıyız. Sonuçta bugün övündüğümüz kemençe de, horon da rumlarla ortak kültürümüz değil mi? Nedir bu ırkçılık ve düşmanlık…

Birbirimizi üzmeyelim, sevgilerle…

Giresun’da saat kulesi tartışması / Tarafsız değerlendirme * Giresun Blog

Eskiden Keşap Durağı olarak bilinen dolmuş durağını Cumhuriyet Meydanı isimli yeni bir şehir meydanına çevirecek projedeki saat kulesi tartışmalara neden oldu.

Minik uyarı: Gönüllü yazarımız tarafından yazılan bu içeriği yayınlayalı yaklaşık 3 sene geçti. İçindeki bilgilerin eskimiş olabileceğine karşı dikkatli olmanızı öneririz. Eğer güncel bir sorunuz varsa yorumlarda belirtebilirsiniz.